Showing posts with label Newsletter. Show all posts
Showing posts with label Newsletter. Show all posts

Thursday, August 02, 2012


Rinna Ke Chheh_5
(Newsletter_July 2012)

“Riangvaite hnenah Chanchin Tha hril tura mi ruat avangin Lalpa Thlarau chu ka chungah a awm; Ani chuan salte hnena chhuahna thu leh, Mitdelte hnena mitvar neih lehna thu sawi tur te, Tihduhdah tuarte chhuahtirna tur te,
Lalpa lungawi kum thu sawi tur tein, Mi tir a ni,” tih hi.
(Luka 4:18-19)

Ph[r ho hmangaih zirin an bulah khawsa: Semester kan zo ta a, hun engemaw chen chawlh hman d[n t=r ka lo suangtuah laiin,  ka awmna atanga hla vak lovah hian Ph[r enkawlna a awm tih thiante kaltlangin ka hrechhuak a. He ph[r enkawlna hi Rén'ài (Kindness-Khawngaihna) Hospital an ti a, Chaina sorkar leh Korean rama ringtu pawl pakhat thawk d=n a enkawl mek a ni. Chu hmunah chuan chawlhkar khat lai ph[r ho zingah ka va khawsa ve a.

Ph[r te zinga rawngbawlna hi Mizo te chuan kan mikhual lo hl] mai a, kohhranahte  sum kan thawhkhawm a kan tang thei hle. Amaherawh chu he natna in a tuam mekte dinhmun erawh chu chiang taka hria hi kan tam lo a nih ka ringa, chung mite zingah chuan keipawh hi ka telve a ni. Ph[r natna vei te zinga han awm a an natna awmzia han zir chiante pawh a phurawm ka ti a, kan hriatchian loh v[nga natna tihbaiawm taka ngaih leh t=n thleng pawh a mi tam tak te thinhrik natna a la nih av[ngin a taka han belhchian duhna lian tak mai ka nei bawk a.

 Hetiang rilru ka put thu ka Chainis naute hn]na kan sawi tirh chuan an hlau hle mai a, “Puii, I lo hawn hun chuan I inah kan rawng l]ng tawh lovang,” tiin min chhang a. Tun thleng hian he ramah pawh hian natna rapthlak leh tihbaiawma an la ngaih avangin, ph[rte hi hmun hranah dah khawm an la ni fo thin. Hetiang enkawlna a awm tih pawh hrelo tam tak an awm a, a hria te chu ringtu an ni tlangpui bawk.

July 2, 2010 zing dar 7:30 bus ah chuangin, Shangluo County a awm DiZhenHua khua chu ka va thleng hrawt a. Doctor Kim, nupui hian motorin chu khua atang chuan min rawn lam a, an awmna hmun kilkhawr tak mai, tl[ng leh tl[ng karcheh a awm, ph[r enkawlna hmunah chuan min hruai thlenga. A bulah hian mi [ dahkhawmna Psychiatric Hospital a awm bawk a, khawthl[ng mi duh loh awm khawmna hmun ti ila a dik awm e. Ka thlen ni hian Korea ram kohhran thalaite an Pastor hova pui tura lokal te an lo awm ve bawk a. Khaw chhe hnuaiah Korean thalaite chuan Hospital rawng hnawih that hn[ an lo thawk a. Zing dar 10:30 vel a ni a, doctor leh nurse te chuan damlote p[n an lo “dressing” lai tak a ni a, min entir ngh[l a. A thente chu kut leh ke mumal nei tawh lova p[n so l]k l=k te an  ni a. Kut zungtang zawng zawng pawh p[n tlum vek tawh te, chutiangin ke zungtang pawh nei tawh lo te, ke phah mumal nei tawh lo te a ni nual hlawm a ni. A tam zawk hi kum upa lam, pitar putar an ni hlawm a, a naupang ber chu nula kum 17 mi a ni. He hmunah hiam mi 74 lai enkawl mek an ni. An p[n han en chuan a rapthlak em em a, mahse ph[r hrikin an taksa a hriatna thazam a tihchhiat tawh avangin n[ erawh an hre lo thunga, chu chuan khum betin a awmtir lova, an nitin khawsak pawh a tibuai lo mai mai zawk a ni. P[n enkawl dam tawh an awm nual a, mahse an chh=ngten an tuithl[r tawh avanga hawnna t=r nei tawh chuang lo, thih thlenga awmve tawp tawh t=r te an ni hlawm bawk a ni.

He hmun hi Korean volunteer panga in an enkawl a, tin, hemi bakah hian thla khat lai cham a pui t=ra lokal Pastor pakhat leh Engineer pakhat an awm ve bawk. Damlo thenkhatte hi zun ram thiar harsat v[nga ]k cheh ta mai te hi an lo awm ve nawk a, ch=ng chu Pastor hian a tifai a, hmangaih taka an buaipui vel ka hmuh khan a ropui ka ti a, kan Pastorte hian an ti ve peih angem le tih zawhna hi a lo l=t a ni. Tin, Engineer pa hian an khawl chhia zawng zawng siam t=ra an lo dahkhawm sa siam t=rin kum tin thla khat hun a rawn hmang ziah thin a, a ropui ka ti khawp mai. Tin, ka thlen tukah Korean nula pathum (kum 18,19,20) chawlh hmanga rawn pui tur a lokal an awm ve bawk a. Zing dar 5 ah tawngtai inkhawmna in ni an chhiar tana; zing dar 8:20 ah hna kan thawk tan thin a ni. Zing chaw leh chhun chaw ph[r hote eirawngbawl kan ei ho thin. Ka thlentirh atang in Korean volunteer ho rawng hnawih ka pui ve a; pan enkawlnan hian gauze hi an mamawh tam em avangin kan hun tam tak  gauze cheh leh thleh that n[n ka hmang thin. Pitar mitdel leh piangsual khum beta awm enkawl hn[ min pe bawk a, zing leh tl[iah a diaper ka thlak sak thin bawk a. He pitar hian a diaper kan thlak zo hi lawmthu min hrilh mawlh mawlh mai thin a, “Ka tibuai hle mai che, in tan hian hnawksak ringawt ka ni,” ti hian inthlahrung tak mai hian min lo hrilh thin a. “Ka pi (Nǎinai) inthlahrung mah ta che, Pathian in a hmangaih em che a chuv[ng chuan a enkawl tur che in kei hi min rawn tir a ni, nangmah enkawl thei a ka awm hi Pathian vang liau liau a nia chuv[ng chuan ka lawm takzet a ni,” tiin mittui karah hian kan hn]m ve thin a. Tin, h]ng b[kah hian pitar ho bual, damlo mut bu thl[ka suk, chhuat nawh leh an thl]ng sil te hi nula pathumte nen chuan kan hna a ni bawk a, nuam ka ti ve thei hle. Tin, Chaina Leihnuai kohhran atangin puitu pahnih an awm ve bawk a, an inpekna a ropui ka ti. Ka roommate nu phei chu zing dar 4 ah a thova a tawngtai ngat ngat thin [, damlo zinga ringtu te bulah a hunawl apiangin a tawlh a, tawngtai d[n te a zirtir a, Pathian thu t] a hrilh in a enkawl thin.

Khawvel pumpui a ph[r 70% hi India ramah a awm a (Wikipedia) ziah a ni a. Doctor Kim, hospital enkawltu pa hian India ramah ph[r enkawlna an nei tha a chuvang chuan tlawh a duh th= min hrilh thin. Chainis doctor ph[r enkawl duh awm se chuan chawlh la in India ram thlawh a ch[k th= te min hrilh ve a, mahse Chainis sorkar lam atanga doctor an rawn pekte hian hmangaihna tak tak a an nei ph[k lutuk lo, chuv[ng chuan an ni pawhin buaithlak an tih th= an sawi ve a ni.

Ph[r leh TB natna taidarh d[n hi a inang deuhva, mahse ph[r natna hi taksa  a natna do theihna nei thalo te hian an k[i tlangpui a. Khawvel mihring 95% vel tan hian kai theihloh tluka ngaih a ni, an taksa a natna hrik do theihna an neih avangin (American Leprosy Missions). Mizo te zingah ph[r vei kan awm lova, Mizoramah erawh chuan ph[r 17 Bangladesh atang lo p]m ten an vei a (Sinlung Jan 31,2011), chuvang chuan he natna enkawl n[n sum kan thawh nasat ai hian a chanchin hi kan hre th=k lutuk lo nite pawhin ka hria a. Hetiang a ph[r zinga han tal a a natna hlauhawm loh zia te hrethei leh tanpui thei a ka awm hi ka lawm takzet a ni.

Ka cham chh=ngin vawi hnih inkhawmna kan nei a, Nilai tlaiah leh Chawlhni zingah. Ph[r zinga ringtu t[m takte hian he hmun an rawn thlen hnuah hian Pathian an ring a, a thawkte Pathianin a hmanga; tin, Chainis kohhran member thahnemngai rawn pui thin te pawh hian nasa takin hm[ an la thin a ni. Ph[r natna av[nga piangsual tawh te, chh=ngte tuithlar tawhte mahse Pathian hmangaihte nen a Pathian biak ho chu a dan a dang hle. Chainis tawng chauh an hman theih tlangpui hlawm avangin tawngna hun ka neih that phah a ka lawm hle bawk. Pathianin rem a tih chuan ka hunawl dangah pawh thlawh fo turin ka rilru ka siam a, Mizoram lama ka thalaipui te hian hetiang lamah hian rawngbawlna te hi nei thei se tih ngaihtuah reuh reuh chungin July 9, 2012 khan ka rawn hawn san ta a, mahse dam lo hote erawh rilru ah an cham reng thung ani .  

Lal Isua hmangaih riangvaite tanpui thei a ka awm avangin Pathian ka fak a ni.

Khawthlang lamah vet hung: Hun engemaw atang khan ka hmelhriat High School a ka kalpui thin Lallaii Sailo, Shanghaiah Conference rawn chhim a lokal tur th= ka hria a. Remchang lo la ve in ka chh=ngte thil ka inthawn tir a. Tichuan, Shanghai thleng min rawn ken sak dawn si chuan zuk lam ngei a t=l ka ti si a. He mi hun rem chang hmang hian Nanjing khawpuiah ka thiante tlawh kual pah leh a khawpui ka la hmuh loh av[ngin hun remch[ng ka la a. Tichuan, Nanjing lamah kualin July 13, 2012 khan Xi’an chhuahsan in ka zin ta a. Nanjing ah ni li ka ch[m chhungin khawpui chh=nga hmun pawimawh thenkhat te ka tlawh ve a. Chumi hnuah Shanghai lamah ka thiannu hmu turin ka phei ta a.

Ka thiannu chu July 17,2012 ah a thlenna hotelah ka va fin phei ve a, mizo tawnga tawng pui t=r an v[n ]m avangin mahni tawng hmanga biak t=r han neih chu a nawm dan a dang ve hrim hrim a ni. Tichuan, ka thiannu Coference lamah a buai chhungin keiin Shanghai a ka Chainis nau nen in hmuin chaw te kan ei dun a, kan hlim hle. Tin, kan thiannu Rachel-i te chhungkaw inah ka leng bawk a, an nupa in chaw min ei pui a, kan inhmuh lohna a rei tawh bawk a nuam kan ti hle. Kan chawei ti ti sawi chhuah loh uihawm ka ti a, thui tawh hle mah se han tarlan ve hrim hrim ka duh a ni.

Morgana nen a titi khawchang: Kan chaw ei han ti ti chu, Morgan (Rachel pasal) chuan Chaina rama ka l]t leh chhan te min zawt a, a hnuah chuan Pathian rin chungchang ah kan kual lut a. Morgan a chuan engvange ringt= ka lo nih d[n te, ka chh=ngte an nih ve leh ve loh te min zawt a. Kristian chh=ngkua a seilian ka ni a, ka nu leh pate ringtu an ni a, Kristian zirtirna hnuaia seilian ka nih thu te ka sawi a. Kristian chhungkua ah seilian mah ila, Pathian ringlo a nih theih tho th= te, keimah ngeiin kum 17 ka nih hnuah duhthlanna siam a Pathian ka rin d[n te ka sawi char char a. Racheli hian Pathian a rin th= te a lo zep ve zeuh zeuh a, harsatna a tawh chuan Pathian hnenah a tawngtai th= te. Pathian awm ka rin loh ch[ngte a awm ve tho zia leh, ringhlelh ch[ng ka nei chung pawh a thildang thlang lova thuthlukna siam a Pathian ka thlan luih t[ng t[ng d[n te, Bible atanga Pathian aw hriat d[n te ka hrilh ch[r ch[r a. Beisei loh tak maia heti taka Pathian thu ka sawi thei hi a mak ka ti a, rilru tawngtaina in lawmthu ka sawi ch[r ch[r bawk a. Ka hawnna t=r a hlat ]m avangin hun ka nei si lova, kham lo deuh vin an in lamah kan hawnga, an nu leh pa te nen hlim takin kan va inhmu a. Heng zawng zawng hi Chainis tawngin ka thiam ang angin ka sawi ve a ni. Keimah ngeipawhin mak ka ti a, Pathian hn]nah lawmthu sawi mawlh mawlh chungin ka hawnsan ta a ani.

Tichuan, July 21, 2012 khan ka thiannu nen chuan inngai takin kan in hawn san duh ta a. Kei Xi’an lam panin r]l ka chuang a, a ni India ram lam panin a thlawk hawng ta a ni. Amah kaltlanga Pathian malsawmna ka dawn ah lawmthu ka sawi a ni.

Hawn kawng rawngbawlna: R]l ka chuang chu ka bulah hian nula Pathum Xi’an a haw ve tur an rawn chuang ve a. Ka lehkhabu chhiar saptawng a ni tih an hriat chuan min rawn bia a, kan in kawm a. Mak tak maiin ka hmelah thlamuan riau na an hmu a maw ni, pakhat-i chuan Budhhist sakhua rin ve mai a duh thu te a sawi a, a rilru dam nana sakhua na ngaihven a duh th= te a sawi chhuak a. Pathian thu an bula sawina hun dilin rilru tawngtaina ka nei nghal a. Tichuan, ka tawngtaina chhana awm in an bulah hian Kristianna awmzia te, Pathian ka rin chhante, Pathian rindan te, engv[nga thlamuang taka awm nge ka nih te leh thil dang tam tak d[rk[r khat chuang ka sawi pui a, ngaihnawm ti tak mai hian an ngaithla a, an hming May leh Cathy te an ni. Pathian in hna a thawh chhunzawm zel theihnan ka tawngtai sak thin. Pathian in ka zin chhunga mal min sawmnaah lawmthu ka sawi mawlh mawlh a ni.

Mamawh tinreng min pe tu Pathian fak: Ka zin hma hian ka beisei loh tak maiin Australia ram a min duhsaktu thiante hnen atangin Dollar 400 thilpek ka dawnga, ka thiannu Chaina rama rawngbawla awm ve hian ka account ah RMB 1000 lai mai min rawn thun sak bawk a. Pathian hian ka thlak chham hi a phal lo, ka mamawh tawk t] t] hian min chawm a, nuam taka ka zinna tur thlenga min phuhr=ktu Pathian chungah lawmth= ka sawi a. Tin, India ramah nise, ka bank account ah min duhsak tuten pawisa min lo dahsak thinte ka hriat thin hian lawm thu sawi tur ka van ngah tak em!! Lalpa chu fakin awm rawh se!!

In rawngbawlpui

Puii 
China_2012/8/1



Rinna Ke Chheh_4 
(Newsletter_June 2012)

I thinlung zawng zawngin LALPA ring la, Nangma hriatnaah innghat suh;
I kawng zawng zawngah amah hre reng la, I kawngte chu a kawhhmuh zel ang che.
(Thufingte 3:5-6)

Semester tawp ekzam:  Hun hi hriat loh hl[n hian a kal z=ng z=ng a, June thla Semester tawp ber thla thleng theia min siamtu Pathian chu ka fak a ni. Ekzam thla a nih av[ngin kan rilru pawh ekzam lam a hawi deuh ber a, kan zirnaah pawh kan buai ngaiin kan buai reng a, kei at[n phei chuan mite anga ka thiam theih em em loh avangin mite thawh hah l]t a tan ka l[k a ngai a ka ph[k tawkin ka tang v] hl]. June ni 5 khan Spoken Chinese (Kou Yu) exam kan nei a, kan hotunu in group in min then a, ka member pui Korean nula pahnih nen kan theih t[wp kan chhuah ve. Tin, ziaka ekzam erawh chu June 25-28 chh=ng kh[n kan nei a. Pathian zarah ka ti chhe vak bik lovin ka hria. Result erawh a la chhuah loh avangin ka insawithei sual thei bawk!!
          Pathianin Semester zo thei a min hruaina ka ngaihtuah hian a ropui ka ti a, Pathian rinawm zia hi puang lo thei ka ni lo in ka hria. Ama rawng ka bawl duh vanga ka tahna zawng zawng hi a mittui bawmah min khawl sak a ni tih ka hriat hian a thlamuan thlak ka ti a ni. (Nangin ka vahvaihnate hi i chhinchhiah thin a: Ka mittuite hi i savun pengah chuan thun ang che; I lehkhabuah a chuang hlawm lawm ni?-Psalm 56:8)

Ka thiannu pasal neihna a Pathian intum chawpna: Chaina ram ka awm hmasak l[i atanga ka thawhpuinu leh ka thian  tha ]m  ]m chuan June 16, 2012 kh[n pasal tha tak mai a nei a ka l[wmpui hle. Hemi chungch[ngah hian Pathian thiltihtheihna a taka ka hmu ka han sawi ange.
          Ka thiante inneih hm[ k[r chiah hian classroomah Chainis inneih d[n chungch[ng hi kan hotunu hovin kan sawi a. Inneih r]ng r]ng hian thilpek hi “Sum leh pai” in an pe thin a, an in laichinna a zirin an pe tam in an pe tlem thin. Hmelhriat ve satliah ah chuan an ram pawisa ¥ 100 (=873.407 Rupees)  atanga ¥ 200 an pe a, mahse thianthate chu a tl]m berah ¥ 500 tal pek tur tih thu hi class ah kan sawi a. He th= hian ka rilru a ti hah khawp mai a, he ka thiannu hi ¥ 500 (Cheng 4500 vel) pek phu ngawih ngawih thian a ni ve bawk si! Chutia ka rilru hahna chu ka p[wl pui leh ka kawm ve ber S[p ringtu hnenah hian ka hrilh a. Ni engemaw  z[t ka thiannu thilp]k tur chungch[ngah hian ka inngaihtuah buai a, a chhan chu ka t[n chuan pawisa tam tak a ni si a, ka mihring rilru chuan a retheih phah sawt a ni. Pathian hausakna leh a intum chawpna ka tem tam tawh tehreng nen hetiang a lo thlen hian retheih ka hlau leh thin! Tichuan, a tawpah chuan ka rilru ka siam fel a, retheih inhu[m in Cheng 500 pe chu ka tum ta a. A tuk maiah ka Sap thiannu n]n chu[n chhun chaw kan ei d=n a, Pathianin a thinlungah hna a lo thawk daih a, ka thian pasal nei tur ka thilpek tur Yuan 500 chu min pe tawp a nih chu!! A mak ka va tiin ka rin Pathian hi Jehovah_jire a van ni chiang tak ]m!! Ka rilru ah chuan Zarephath hmeithai leh Eliza kha min hriatchhuah tir a, ka rilru a ch[n ka ngam chuan Pathian hian ka ch[n tak tak hi a lo phal lo reng reng. Khawvel a sum zawng zawng hi a ma ta a ni tlat!  Yuan 500 pe tur chu[n Pathianin min lo duh ngei ah ka ngai a, Amah leh amah a rawn intum chawp bawk a ni.
          Ka thawhna hmasa a an hotu lu ber hi mi tam takin an ngeih vak lova, chuvang chuan a bula thut an chak lo va. Ka thiannu min ngenna angin inneihni hian kan hotupa bulah chuan ka thu a, mak tak maiin kan ti ti bawrh bawrh a, amah pawhin nuam a tih ve hmel em em mai a,  ka lawmin ka thiannu tan ka tih theih ve tawk a ni tih ka hria a tlawmngai tak leh nuam ti ve tak chuan ka thu a.  Amaherawh chu a Chainis tawngah tawng upa a hmang tam lutuk a ka hriatthiam chhun a tlem hle!! Zirtur ka ngah zia min hriattir a ni deuh ber bawk.

Pathian a innghah tak tak zir mek: Pathian hian a kh[t mawi tawk hian min fiah reng hian ka hria a, a chang chuan hlauhna chi hrang hrang Setana hian min rawn tihbuai a tum fo thin. Nitin hian duhhtlanna ka siam thar a, Pathian ka neih avanga hlau lo tur ka nih zia hi ka inhrilh mawlh mawlh fo a ngai thin. Chutiang rilru pu fo chung chuan tun thla chhung mai khan Pathian thu ka rawn tarlan Thufingte 3:5-6 hian min hruai a. Ka thil tih r]ng r]ngah Amah ringa, mahni remhriatna ni lova kal turin Pathianin min zirtir nawn leh niin ka hria a, he thu hi ka thlamuam pui hle a ni.

Lawmthusawina: Hetia ka chhoh leh hnu hian Pathian mite thinlunga hna a thawh hi kei pawhin mak ka tih khawp hian ka hmu a, ka rin loh lam daih atang hian a then in min rawn be pawp hlawl thin, a thenin sum leh pai te min rawn thawn hlawl thin. Heng zawng zawngah hian lawmthu ka sawi a, amaherawh chu ka lawmna hi “Lalpa” danah hian a ni lo palh ang tih ka hlau thin. Hmelhriat tha/thiantha neih te hi a tangkaina tam tak a awm mahse innghahna tur erawh chu an ni miah lo, amaherawh chu an mahni chhunga thawktu Pathian leh an mahni duhthlanna ngei a Pathian hmanrua a an inphalna erawh chu a ropui ka ti thin. Min hmangaihtu te avangin ka lawm a, chu aia ka lawmna chu Pathian hmanrua a in in phalna avangin in zavai a chungah lawmthu ka han sawi nawn mawlh mawlh e.

Nipui chawlh:  Tunah hian nipui chawlh kan hmang  tan mek a, July thla chhung hia chuan rawngbawltu dang tanpui turte, ka naute tlawh tur te in ka rilru ka siam a, tin kan course bu kan zir zawh loh tlem hi pawl ka sawn hma a ka zir zawh a ngai bawk a, ka hun te tha taka ka hman theih nan in mi tawngtaipui na ka han ngen e.

Pathianin malsawm che u rawh se.
  
Puii
China_2012/7/1
Rinna Ke Chheh_3
(Newsletter_May 2012)

 "Miin keimah av[nga an hau che u a, an tihduhdah che u a, dawta sual tinr]nga an h]k hunah che u, in eng a la thawl ang. Lawm ulangin, nasa takin hlim rawh u; vanah in lawman a awm hnem si a; chutiang bawkin in hmaa zawlnei awmte pawh an tihduhdah thin kha.” (Mathaia 5:11-12)

Harsatna hmanga hnuaina: 
Ka newsletter hmasa ah khan ka naupangte khua a ka zin chungchang ka rawn tarlang a, kha mi chhunzawma ka chunga thil thleng tlem kan han sawi lang leh duh a. May ni 2, zing dar 7 velah in ka thlenga ka in siam sawk sawk a class ka kal nghal a. Class banah kan hawng ka computer kan hawng chu, ka thlalak zawng zawng virus in a lo tibo vek mai tih kan hmu chhuak a. Ka pendrive hman ber ka naute khuaah ka theinghilh bawk a. Ka rilru a na hle mai a, mahse ka rilru na tak karah chuan Setana hian min tih hnual tum hian a theih ang ang hian hma a la ve reng tih ka hria a. Hetiang ang nuai hian awm mahse, ka naute khuaa hun thatak ka neih avangin Pathian hnenah lawmthu ka sawi a. Tichuan, May 9, khan ka computer chu a tawp a tawpah a “crash” ta a ni. Hetiang anga harsatna karah hian Pathianin min tanpui theitu thian hi min lo pe ve zel a. Tichuan, ka thianpa in min siam pui a vawiin ni thlengin tha takin ka hmang leh thei ta a ni.

Mi thenkhat tan chuan hote a ni mai thei a, mahse mahni ram lova harsatna tawh chu engmah hi a ho lo, tah tlawk tlawkna tur hi a ni fo thin. Hetianga harsatna tawk bawrh bawrh chung hian tap bawrh bawrh chungin kan tawn zel a, a lungngai zawng leh mahni inkhawngaihna sual hnathawh vulh len a awlsam lai a ni fo thin. Mahse tap chungin khawvelah beiseina nghat lovin Pathian thlir chungin kan kal a chutah a hnathawh mittui karah chiang takin min hmuh tir thin a ni.

Zir pah a rawngbawlna: 
Kan class ah hian ringtu kan awm ve neuh neuh a, Ireland atanga lokal nula pakhat, Pathian rawngbawlna avanga tawng zir ve tho nen hian kan inkawm uluk deuh hleka. Tichuan, kan classmate te nen a in ah “Inkawmhlimna” buatsaih kan rawt ta a. Kan thiante hnenah hian Pathianthu a ruhlangin sawi thei loh mahse kan khawsa zia atangin kan danglam a ni tih an hmuh hi kan beiseina a ni a; he rilru pu hian May 11 zan khan ka thiannu inah chuan intihhlimna kan nei ta a. Kan pawlpuite pawhin nuam an ti hle a, hlawhtling taka kan hman avangin kan lawm hle. Zanlaiah Xian khawpui khawlaiah thiante hawn hnu ah ka thiannu nen kan tawngtai chu a nawm dan a dangdai hle.

Chinese tawnga zirtir: 
Kan hotunu in kan thil zirah hma kan sawn ve hle a a hriat avangin, Lesson pakhat hi amah chhawk a students hovin zirtir turin min ti a. Kan thiante nen zirtir tur kan insem hlawm a, keipawh grammar tlem zirtir tur ka chang ve a. Tichuan, kan classmate te Chinese tawngin kan zirtir ve a, a harin a zam awm hle. Mahse tha takin ka ti ve thei a ka lawm hle.

Ka nau nuna Pathian hnathawh min ti tap tu: 
University a ka thawh lai khan, ka student te hi Pathian thu a kaihhruai neuh neuh ka nei ve a, hmeichhia a tam zawk ni mahse mipa te pawh an awm nual a. Chung zingah chuan Davida hi kum 5 vel lai ka theih ang anga ka lo zirtir leh fuih ve thin a ni. A graduate hnuah, sorkar ah contract in thingtlang kir khawr ah zirtirtu hna a thawk a. Kan khuag ah hian a rawn kal ve zeuh thin avangin min rawn be pawp hlawl mai a. Chaw ei dunna hun tha tak mai kan nei a. Titi na hun tha tak mai kan nei a, a thil min hrilh chuan ka rilru a hnehin ka hnuk a ti ulh hle a ni.

Thla engemaw kal ta khan a pa in cancer natna avangin a tihsan a, a pa enkawla a buai chhung hian Pathian hmangaihna natna karah a nuleh leh pa te a hrilh thin a; chutiang atang chuan a nu leh pate chu “Ringtu Tuia Hnimphum” an lo ni ta a ni. A van ropui em!! Restaurant mah nise ka insum zo lova ka mittui a tla zawih zawih. Tichuan, a pa chu a boral ta a. Thlasik a ni a vurte a tla a, a pa thih chawlhkarah phei chuan khua a chhe em em mai a. Khawtlir miten (weather forecast) an puan lawk dan phei chuan kar khat chhung tawp bang lova ruah a sur tur thu an sawi a. Tichuan, an chhungkua mai pawh ni lovin an khaw mite pawh an rilru a buai em em mai a. China ramah hian an in phum nghal lova, an upat dan a zirin m\ an thih hian phum lova an kawl rei theih dan hi a inang lova. David a pa hi kum 50 vel a ni a, ni nga chh=ng vel an kawl thei a. Chutianga rilru hah tak maia khawthlir chunga a pa phumna ni tur an nghah lai chuan Pathian hnenah a tawngtai ta a, “Lalpa khua hi a chhe hl] a, ka pa phum dan tur hi a buaithlak hle mai a, mahse I thu nise, nangmah ropui ber ang che,” tiin pindan ah a inhlan zo a lo chhuak chuan ti hian a chhungte hnenah a sawi a, “Lungngai suh u ka pa kan phum ni hian khua a chhe lovang,” a rawn ti chhuak a. Ka nau hian min hrilh dan chuan, hetiang a a sawi hi amah pawhin mak a ti a, a chhan chu pawn lamah ruah a sur tlut tluk bawk si a, a awihawm lo em em a ni. Mahse chutia a sawi tuk tlai atang chuan mak tak maiin chhum chhah tak chu a kianga ruah chu ni eng karah a rawn sur tan ta a. A pa an vui a lo hun meuh chuan lei ro ah thlan lai tute tan pawh harsatna awm lovin thlamuang takin a pa chu ni ]ng karah an thlahliam ta a ni. Ni eng mawi tak atangin Lal Isua ]ngah a lut ta a ni!! Ka thu ngaihthlak hi a ropui ka ti a ka hnuk a ulh nasa hle. Pathian hnathawh hetiang ang taka dawng thei a a awm hi ka lawm tak zet a ni.

Kan titi zelnaah chuan, Pathian in mumang mak tak mai hmanga Bungbu a Pathian be hnam (mawsawlmaan) zinga rawngbawl tura a koh thu te min hrilh a; a hma aia Pathian rinna a a puitlin nasat tawh zia te, khawvel sum leh pai te buaipui ber tawh lova Pathianin a kohna zawn a kal tura a inbuatsaihna te min hrilh a. Tuna sorkar a a contract a thawhzawh hunah hian a hna bansan a, Xi’an khawpui chhunga “Hui” hnam zinga in hnimphum a an zinga Pathian dik tak chanchin sawi turin a inbuatsaih mek a ni. Chumi hmalak nan chuan Hui hnam ho zingah inluah tur a zawng mek a ni. A van ropui tak em!!! Bang lovin I tawngtai pui zel ang u.

Thur Thlum Kha Thak Al (suāntiánkǔlàxián): 
Chainis culture ah chuan inneih r]ng r]ngah hian monu leh mopa hi artui chhum, bawlhlo chi nga telh (thur_thlum_kha_thak_al) an ei tir thin a; an dam chhungin harsatna te, hlimna te, tahna te, lungngaihna te, thil chi hrang hrang an tawk dawn a ni tih a entir n]n an hmang thin. Hetiang ang hian kan nun kawng chhovah hian thil chi hrang hrang kan tawh hi Pathian hian a phal a a ni. A chang chuan sawichhiatna te, elrelna te, tahna te, dawta hekna te, kan dikna ngeiah pawh kan dik loh tlat hun te, min hmangaihtu ni awm a kan hriatte hnen atanga hmangaihna kan dawn loh te, min fuih aia min tihnual duh tlat tu tawn chang te, thil tam tak sawi sen pawh a ni lovang…kan kal tlang chang a awm thin. Mahse Lal Isua’n hetiang thil chhe tinreng kan tawh hun kha ringtute tan a kan engthawl hun tur a ni a ti tlat si!! A awlsam lo ka ti thei thin khawp mai. Mahse he khawvel a lawmman hi um nita ila heng zawng zawng hi kan tuar tawng tawng a tulna a awm lo, mahse kan lawmman beisei hi kan mihring chan chhunga kan dawn tur a ni vek kher bawk si lo. Kan hma a lokal tawh te Paula te, Petera te, chanchin tha avanga lo vakvaite khan fak hlawh tuma rawngbawl chu nise Pathian an ti che thuk kher lo mai thei a ni. Chu chu vawiin ni ah hian Pathian hian min hriattir nawn leh niin ka hria a ka han sawi chhuak a ni e.

Pathian chettir: 
Pathian awm hle hle tir loh hi ringtute nun in a ken tel a ni. Pathianin ka tawngtaina te, in tawngtaina te a chhang thin. Tun tumah hian ka rawngbawl theih nana sum leh pai min rawn thawn thin tute avangin Pathian hnenah lawmthu ka sawi a. Mi thenkhat chuan in hming tihlan in duh lo tih pawh ka hria a, Pathian chettirtu a intan avangin nangmahni hmingin Pathian ka fak fo. Tun tumah hian SEAMS ho chungah lawmthu ka sawi mawlh mawlh duh a, an rawngbawltu pakhatah min pawm mai bakah thla tin cheng ` 3000 a min chawm an rel thluk angin min rawn thawn thin a ka lawm hle. Pathian in in vain malsawm mawlh che u rawh se!!

July 25 -28,2012 hian exam kan nei dawn a, tawngtainaa min han hre ve reng turin ka han chah leh a che u.

In rawngbawlpui

Sunday, May 06, 2012

Rinna Ke Chheh - 2


Newsletter_April 2012
Ngai teh, LALPA mit chu amah tihtute chungah chuan a fu r]ng thin [,
A ngilneihna beiseitute chungah chuan;
An nunna thihna laka chhanhim tûr leh
Tam tlaka anmahni tungnung tûrin.
Psalm 33:18-19
Tawng zir chanchin:
Thla hnih chhung Chainis tawng ka lo zir ve ta der mai! Pathian min hruaina ka thlir let hian lawmthu sawi tur a tam hle. Chainis tawng han zir takah chuan a harsat zia ka hre tan dawn chiah niin a lang, a ch[ng phei chuan ka beidawn thut ch[ng a awm thin a. Pathian a in ti chak chungin ka kal ve t[ng t[nga, tunah chuan ka tui ve >an chho dawn e. Rin aiin zir tur a tamin ka hunawl tam zawk hi Chainis Character ziah nan ka hmang a, duh angin mi ka kawm tam hman lo erawh chu pawi ka ti hle.
Pathian thatna hi rin loh lam atang hian a lo lang thin a, ka nau pakhat chuan Nilaini apiangin min rawn zirpui thin, pawisa a la duh lova, “Ka unaunu I nia, ka hmangaih che a, tanpui che hi ka tihtur a ni,” tiin ka inah a rawn kal ngauh ngauh thin. Amah avangin Pathian ka fak fo thin.

 Inkhawmna:
          Inkhawmna tha ka nei lovang tih hlau takin ka kal chhova, mahse helaia ka thian rawngbawl a awmve thenkhatte an inkhawmna a tel ve ka dil a, anni chuan phal takin min tel tir a ka lawm hle. He pawl hi Sapram, Amerika leh Australia ram atanga lokal an ni tlangpui.
          Kan class ah hian Korean ringtu naupang pakhat a awmve a, ringtu ka ni tih a hriat velah an inkhawmnna a telve turin min sawm a. Tichuan, April ni 15 kh[n ka va inkhawm ve a, chutah chuan Naga nula pahnih ka va tawng a, S Indian vai pakhat nen, mak ka tiin ka lawm hle. India ram atangin ringtu dang kan khuaah an awm ve tih pawh ka hriat loh laiin Pathian in thian thar min pe a, ka lawm hle. He pawl a tel te hi Afrika ram atanga lokal an ni tlangpui hlawm a, Berampu hi Korea ram atanga lokal a ni thung.
          Ireland ram atanga lo kal ka pawlpui hnen atangin ka inbul hnaiah Chainis sorkar hriatpui Kohhran a awm thu ka hria a, Chawlhni vawikhat chu ka va inkhawmve a, mahse duh angin tawng ka la thiam loh avangin ka kal chhunzawm rih tawh lo.
          Ringtute inpawlhona a tel theihna hmun hnih lai ka neih avangin ka lawm a, a remchan dan angina ka kal karthlak thin.

Inpawlhona:
Pathian hnenah Tawngtai Partner ka dil thin a, hetia Naga thiante ka chhar takah chuan hunbi nei a tawngtai hona neihpuiah ka sawm a, an ni pawhin tha an ti a; tichuan, thlakhata vawihnih neih kan tithlu a. Hetianga tawngtai hona hi vawi hnih lai kan nei tawh a, kan harsatna te kan in hrilh tawn a, kan tawngtai hova a hlawkpui awm hle.
Tin, ka naute pahnih kum 2004 atanga Pathian thu ka hrilh thin te hi ka bul hnai te te ah an awm a, hei pawh hi Pathian remruat ni ngeiin ka hria. Anni pahnih nen pawh hian thlatin vawi hnih tawngtaihona nei turin ruahhmanna kan siam a, vawi khat chu kan ti hlawhtling tawh a. “Hetiang ang hian Pathian ka biak pawh lohna a rei tawh hle mai, ka van lawm tak em,” tiin kan in mangtha hlawm a ni.

Ka student hlui/naute khuaah:
          Beijing atang hla vak lo Hebei Province ah hian ka student hlui leh ka nau ngaih ve tak mai a awm a. He ka nau hi Chaina ram ka awm hmasak a Pathian thu ka hrilh hmasak ber te zinga mi a ni. Mihring lamah chuan ka beidawn san tawh hnuah, Pathian a ring ve a. Ka thlen chhoh atang khan hun awl ka neih veleh an khuaa zin turin min sawm ve ngar ngar a. Pathianin rem a ti ngei niin ka hria a, May Day Holiday chawlh hmang turin April ni 28 zan khan r]lin an khaw panin ka kal ta a.
          Rilru tawngtaina nen Pathian awmpuina dil chungin ka kal chhova, r]l a ka chuan z[n hian hmeichhe pakhat Saptawng thiam ka thutpui fuh hlauh mai a. Sakhaw mi a ni lova, mahse sakhaw chi hrang hrang chanchin hriatchian a duhthu te min hrilh a, chumi hun remchang chu hmangin Pathian thu darkar khat chhung a lem nen ka ziak a ka sawi thei a ka rilru a lawm hle. Kan thilsawite a thinlungah chi nung a nih theih nan ka rilru a tawngtai chungin kan inthen ta ani.  
          A t=k zing dar 8:30 ah r]l station ka thlenga, ka nauvin min lo hmuak a. R]l station atangin darkar khat tlan ah an khuaah min hruai hawng a. Ka nau hi ringtu a ni a, mahse an khuaah hian ringtu dang an awm leh awm loh a hre lova; tin, a pa hi Komunis sawrkar “Pathian” em em a ni bawk a. Chuvang chuan rinna lamah chuan >hanna boruak a nei lo hle.
           Ka thleng chho chu a harsatna chi hrang hrang ngaithla turin ka han kal a ni deuh ber. Chaina ramah chuan kum 30 an tlin hma a nupui pasal an neih loh chuan tl]m a mi ang lovah an ngai a, chuvangin ani pawh pasal nei turin an tur nasa a, “Blind date” ah duh vang pawh ni lovin a kal fo a ngai a; pasal neih chak lo mahse chhungte nawrna a nasat avangin a buaipui a ai tam pawimawh zia leh Pathian kawm tam pawimawhna te ka hrilh ve a. Pathianin atana tawngtai sak thiamna turin a dinhmun min hriattir avang pawhin ka lawm hle.
          Tin, an khua hi thingtlang a nih avangin thil hmuh tur a tam vak lova, mahse Kethawlik Biakin leh Zen Buddhist Temple awm chhun min tlawh pui a. Kethawlik Biakin chhunga kan luh chuan a enkawltu Putar kum 70 vel a upa chuan kan sakhaua chauh hi sakhaw dik tak a awm a ni; Chaina ram ah hian Ming Dynasty atang khan Kristianna a lo lut a ni tih te; a pi leh pu atanga ringtu chhungkua an nih thu te min hrilh barh barh chuan ka hnuk a ti ulh hle.
Chak lo chungin….
        April thla chhung a Pathian hnathawh leh min hruaina sawi tur ka neih avangin ka lawm a. Heng zawng zawngah hian Pathian hi ropui ber se tih hi ka thinlung tawngtaina a ni . Nitin hian enge ka chunga thil lo thleng tur hre lovin ni ka tan a, tlai lamah ka in chhung lumah ka awm a, Pathian min hruaina ka chhut a, kawng ka khros laia motor in min su lo te, bus ka chuanga him dam taka ka awm te, nitin eitur ka nei te, sum ka mamawh hman tur ka nei te ka ngaihtuah thin a, heng zawng zawng hi in tawngtaina chhanna a ni tih ka hria. Chuvangin tawngtaina chhangtu Pathian chu fakin awm rawh se!!!

Amen.

Puii
2012/5/4 

Tuesday, April 03, 2012

Chaina Ram Luh Leh Dan


Rinna Ke Chheh_1/2012
(Thian thenkhatten ka chhoh leh dan an hriat loh avangin a tlangpui a han tarlan ka duh a, ka newsletter pangngai ang chiah pawh nilovin ka kalkawng tlangpui ka han tarlang a ni e.A sei deuh a nih pawhin tlawmngaia min lo chhiar sak turin ka han ngen a che u)

          Pathian min hruaina kawng hi a chang chuan a bumboh ka ti ve hle thin a. Tun tum a Chaina ram min hruai thlen danah pawh hi awlai lo hle. Pathian hian Rinna a kal tur hian min duh a, ka rin zawh loh ni hi a tam hle in ka hria. Mahse Amah ringa ka kalnaah hian min thlahthlam ngai lova, vawiin ni thleng a ka nuna a thil tih zawng zawngte ka ngaihtuah hian Amah ka rinna chauh vang a ni in ka hria a. Chuvangin ka Newsletter hmingah hian “Rinna Ke Chheh” (Faith Walk/Faith Step) tih hi a inhmeh riau in ka hria a, kan han fuah ve ngawt a ni.
 Kum ruk dawn lai mai Chaina ram kal tura ka rilru a inbuatsaih hnu in, kum 2003 August 29 khan a vawi khatna atan Pathianin Chaina ram min dai tir ve a. Tichuan, University ah Saptawng zirtirin ka thawk ve a. Ka subject hi M.Sc Geology a nih avangin a chang chuan English zirtirtu a han thawh chu in sit a na thei hle. Mahse Pathian in mualpho lovin min hruai a, kum sarih chhung mai zirtirtu hna thawka ka awm hnu in kum 2010 August 29 khan, engemaw chen china ram rawn chhuahsan turin India ram ka rawn rap leh ta a ni.
 China ram a kum sarih a hminga ka awm chhung hian harsatna pawh ka tawk ve thin a, mahse ringtu tam tak te tawh ang taksa a tihduhdahna tawrh lam ni lovin, rilru leh ngaihtuahna lama min ti hnual thei an ni fo thin a ni. Chung harsatna karah chuan Pathianin mimal ang leh chhungkua ang pawhin min hruai chhuak, tap tlawk tlawk chunga amah kan belhna ti thlawn lovin vawiin ni hi min thlen a ni.
 China ram a kum li ka awm hnu khan, mumal deuhva Chainis tawng zir duhna ka neih avangin, kan University bula Tawng Zirna Schoolah ka in ziak lut ve a. Kar khatah darkar thum class ka kal thin. Hetia han zir takah chuan hnathawk pah ni nilova, tawngzir tawp hi ka duh thei hle a mahse ka dinhmun, sum leh pai ten a tlin si lova. Tichuan, Pathian hnenah ka rilru in ka dil thin a ni. China ram a kum nga vel ka awm atang khan ka rilru hi a beidawn chang hi a tam hle a chu chuan ka rawngbawlna ah pawh a chang chuan min ti thuanawp lek lek thin. Pathian hnenah “Lalpa, in tuaithar ka duh, India rama hawn a, vision thar nen a China ram hi luh leh ka duh a ni,” tih hi ka tawngtaina a ni thin a. Chutianga ka tawngtai fan fan hnuah, kum sarih hnu ah chuan ka hawna tur kawng a hawng ta a. Pathianin hun a tih hunah chuan ka hnathawhna lamah pawh thawh chhunzawm chak lohna tur thil a lo awm ve zel mai a. Tichuan, Pathian  rawngbawlna kawnga min hruaizelna beiseina nen India ramah engemaw chen awmturin ka hawng ta a. Kohhran hoten duhsak takin, ka awm chhung HATIM College ah min dah a. Tangkaina nei tam lo hle mah ila Pathianin min dahna hmun a ni tih ka hria a ka lawm hle. HATIM College a ka thawh chhungin Pathianthu leh Conversational English ka zirtir a, tin, Hostelah Warden in ka awm bawk a ni. Pathian min hruainaah ka lawm hle.
 Chaina ram ka chhuahsan khan Tawng zira luh leh duhna nen ka chhuahsan a. Hnamdang zingah rawng kan bawl a, tawng duh ang thal a thiam lova rawngbawl chu an rilru chhungril khawih a thusawi a har em a. Pathianin rem a tih phei chuan Chainis ringtute Mizoram kohhan hote zinga han hruaite ka chak em em a. Chutiang rilru ka neih avangin India rama ka awm chhung hian hruaitute hnenah Chainis tawng ka zir duh chhan, thuk zawka rawngbawl ka duh vang a nih te sawiin, ka vision te ka hrilh a, budget te ka insiam a. Kum khata ka mamawh awm vel, ka khawsak theihna tur ni a ka hriat kan chhut khan India pawisa Cheng 525000/-vel a ni a; chumi budget chu kohhranah ka thehlut a. Tichuan, Hruaitute pawhin committee hrang hrangah ka chungchang an rel a; committee hrang hrang a kaltlang hnuah Chainis tawng zir tura min chawm chu harsa an tih deuh tak avangin kohhran chuan an theih loh thu min hrilh a.
 Chaina ram ka chhuahsan hma atang tawh khan, Pathian hnena ka inhlanna chu, “Lalpa kohhranah hian Chawm ka dil anga, an thei lo a nih chuan Nangmah rinchhana  pen chhuak turin min duh ah ka ngai ang a, a tul a nih chuan kohhran a misonari ka nihna hi ka bang mai ang,” tih hi ka tawngtaina a ni thin a. Chutia hruaitu committee in rem an lo tih loh takah chuan Pathianin Amah chauh ringa chhuak turah min ngai niin ka hria a. Hetianga ka chungthu rel a lo nih takah chuan, ka kawng zawh tur chu a chiang ta tih ka hria a, Amah ring a kal tur chuan ka inbuatsaih ta a. Chaina ramah Tawng Zirna College ah admission ka buaipui nghal a, awlsam takin an ni chuan admission min rawn pe a. Hruaitute hnenah ka inbuatsaih chhung chu min hrethiam turin ka ngen a, an ni pawhin ka inbuatsaihnan hun thawl min pe a. Ka admission te, visa te a fel vek hnu ah February 25, 2012 khan India ram chhuahsanin Chaina ram chu tawng zir turin ka rap leh ta a ni.
 Hetia Pathian rinchhan chauhva kal tura han in buatsaih taka chuan, a chang chuan ‘a’ te ka in ti thin. Ka hlauh ber chu retheih hi a ni fo thin, mahse ka hna atangin kan bang a kal tura kan han inbuatsaih takah chuan mite thinlungah Pathianin hna a thawk a, sum leh pai ka mamawh a Sing tela ka rawngbawlna atana min paitu te min han pe nawk chu hnuk hi a ulh lo thei lo a ni. Ka thianpa, pakhatin ka thiltum ka hrilh atangin pawisa min lo khawl sak tang tang a, cheng Nuai chuang a lo tling khawm bawk a. Mak ka tiin Pathian hian ka thiltum hi min pawmpui ve ngei niin ka hria a ni.
 Ka thleng chhova Pathianin min buaipuitu tur min pe a, inluahtur te min pe a. Semester khat atan ka fee ka pe a, thlaruk atan ka inluahman pek tur sum leh pai min pe bawk a. A chang chuan hlauhna te hian min rawn bual leh thin, mahse hlauhna hi Pathian Rinlohna a ni tih pawh min hriatchhuah tir bawk thin. Chutianga ka kal thlek reng lai chuan Pathianin min enkawlna min hriatnawn tir nan, ka thian thenkhat ten thlatin ka rawngbawlna atan sum min rawn thawn tur thu min han hrilh leh a….Ka nghei ang tih ka hlauh em em laiin Pathianin min chawmtu tur min pe thin te hi Amah bel ngawihngawih tur ka nih zia min hriatnawn tir thin.
 Tawng zirna lamah pawh Pathianin min hruai a, kan pawl hi an tam deuh avangin A leh B ah kan inthen a, Class 2A (a thiam pawl :)) ah min dah ve anih chu!! Ka pawlpuite pawh Russian te, American te, Irish te, Korean te, Kazakhstan, Kirgizstan, Tajikistan   tih vel ram atanga lokal te an ni hlawm. A tam zawk hi chu semester khat lo zir tawh te an ni hlawm. Nitin zing dar 8-12 class kan kal thin a, homework kan ngah ve thei khawp mai a, tin, chinese character hi ziah reng loh chuan theihnghilh a awl em em a, hunawl chu chutiang tih nan chuan kan hmang deuh ber.

Tawngtaipuina tur:
1.      Fees ka pek leh hun atan semester hnih daih pawisa ka neih theih nan: semester khat te te a pek chu visa siam man a to si a, kumkhatah vawi hnih visa tih nun a ngai zel a, semester hnih man fees pek hian visa kumkhat min pek theih ka ring a (ka la zawt fiah lo) chumi atan chuan Pathian hnenah ka mamawh min lo dilpui turin ka han ngen a che u.
2.      Tawng han zir takah chuan a har ve hle a, rilru zawng zawnga ka zirnaah ka inpek theih nan. Rilru la peng thei thil a tama, ngaihpawimawh hmasak tur hmaih palh a awl bawk.
3.      Pathian vanga awm ka ni tih ka hriatreng theih nan, min ti hnual thei thil lakah Pathianin ka rilru min ven sak reng ka mamawh.
4.      Mahni tawn theuhvah hian kan kawng theuh hi a har a, mahse ka kawng hi har tih bik riau chang ka nei thin, hetiang rilru karah hian Pathianin ka tan a thil ruahhman hi ka hmuh thiam theih nan leh Pathian chauh ka beiseina a nih fo theih nan. 

In rawngbawlpui
 Puii
3/4/2012

Sunday, May 23, 2010

MyUpdate 28

MyUpdate 7-28 (February – March 2010)
17th May 2010


Rawngbawlpui duhtakte,

Tirhkoh Paula chuan “Chutichuan Krista thiltihtheihna chu ka chungah a awm theih nan lawm em em in ka chak lohnate hi ka chhuang tawh zawk ang.” (2 Kor 12:9b) a tih angin, chaklohna lo chu chhuantur nei lova rawng kan bawlnate Pathianin a hria a, chaklohna a trangin a rinawmna te a zahngaihna te min hmuhtir fo thrin. Tun trumah pawh hian chau tak chungin a rawng kan bawl trek trek a, Ama tan thahnem lo inti tak chung a ka hmalakna a min tilawmtu te ka han tarlang leh dawn a, in lawm ve ngei ang tih ka ring, in trawngtaina chhanna a nih avangin.

Mal a awl phal lo
Hla siamtu chuan, ‘Malin ka awm lawng, min thlahthlam ngai reng reng lawng e, ka mamawh tinreng min neihtir a” a lo tih hi a tak a tawngtu tan lo chuan thinlungah a chian dan hi a chiang lo fo thrin. Pathian hian ka rawngbawlnaah hian thrianthra tak tak hi min pe thrin a. Tun semesterah pawh hian ka rilru in thrian neih loh ka hlau hle a mahse Pathianin Australia lama kan thawhpui kohhran atranga rawn kal thar nula fel tak thrianthra tak min pe a ka lawm hle. Pathianin mal tak a ka awm hi a phal lo a ni tih ka hria chuvang chuan ka mamawh min hriatsak thrinnaah ka lawm a ni.

Thlan Phiah Fai Kut ah ka naute khuaah ka zin (2-3rd April)
Kan rawngbawlnaah hian kan kan naute an khuaa an va zin hi thil trangkai tak mai pakhat a ni a.Tun trumah pawh hian tu emaw ber khuaah zin ka duh a ka rilru in ka trawngtaia. Hun rei tawh tak atrang khan ka student hlui Tina nu leh pa hi hmuh ka duh em em mai a. Tina pa hian ka Chinese hming min phuah sak a “Puyu” (璞玉-Jade), hming thra tak a nih avangin ka lawm a, chuvang chuan Tina pa hi hmuh ngei ka duh a. Tina I phone number hi ka phone tih bo avangin ka nei si lova, mak tak main midang hmangin ka be pawp thei a. Keimah leh keimah insawm chawpin an khuaah chuan ka va zin ta a. An khua hi kan awmna a trang hian bus a kalin darkar 1:30 vel a hla a ni.

Chinese Kut chawlh a nih avangin mi zawng zawng an zin a maw tih mai tur a ni, bus a chuang turin darkar khat kan intlar phawt a. Kan intlar chhung hian bus lawn inchuh insualte kan thlir vel mai mai a, a thrente chu Police in an pawh thrente a ngai a. Zing dar 9 a kan chhuak chu dar 1 velah an khua kan thleng thei hram a. Kan thlen phei chuan a nu leh pa chu an lo lawm hle mai a. Eiturte min siam sak sawk sawk a, kan eifel a kan chawlh hahdam hnu ah an inbul tlangah an huante min fan pui a. Thingtlang khaw lian vak lo a nih avangin fan tur em em pawh a awm chuang hranpa lova. Ka naute kawmchhakah hian Buddhist temple lian vak lo hi a awm a. Phur tak mai hian ka nau nu chuan min kawhhmuh a, temple chhunga Pathian lem hrang hrangte chuan eng hna nge an thawhte ka zawt a. Thla tin vawihnih inthawina an nei thrin a, an khuaa Buddha ringtu dangte nen, mahse engvanga Buddha ring a inthawi thrin nge a nih ka zawh chuan a chhan a hre lo va, an nu leh pa te lo tih thrin a nih avangin a ti ve mai a ni.

Ka trawngtainaah chuan Pathianin engtin emaw tal ka zin chhung hian kawng min hawnsak ka dil a, hetia kan titi kan titi takah hian Isua ka rin thu te ka hrilh a (Isua hming hi chu an hre ve hlawm
a mahse tunge a nih tak hi an hre lo). Tichuan, tihian min zawt a “Isua chuan a tidam thei em?” “I rin phawt chuan a tidam thei che,” tiin ka chhang a. BP sang a neih avangin a chang chuan a rilru a tih hah thrin thu te min hrilh a.

Ka cham chhung hian, ka nau nu leh pa hian an in lam hna thrulh thrakin an khua leh a chhehvel a hmuh tur awmte min fan kual pui a. Hetianga inpe zo tak mai a min thleng hi a ropui ka ti. Hnamdang daih mah nise inthlahrunna awm miah lovin an bulah nuamti takin ka khawsa ve nawk nawk a, thrawng hi thiam deuh phei ila an bulah hian sawi theih ka van ngah dawn em ka ti vawng vawng a ni.

Ka hawn dawn hian engmah thilhlu pek tur ka nei loh avangin pawi ka ti a mahse an tan trawngtai sak ka duhthu ka hrilh a, lawm takin min trawngtai tir a ka lawm hle. Pathianin a thawh zawm ngei ang tih ka ring.

Dorothy zawhna
April ni 1, class ka kal chu nidanga ka tih thrin angin kan Chainis zirtirtu te office ah ka chawl hahdam a. Hetia ka thrut lai hian kan thawhpui Dorothy a lo lut a, thil engmah dang sawi lo chuan Kristian I ni tiraw min ti a. Ka nih thu ka hrilh chuan, “Pathian hi engvangin nge I rin , a tranpui tak tak thei che em?” tiin zawhna min zawt a. “Pathian ka rin avang hian ka harsatnate hi laksawn/ lakkian a ni lova, harsatna chi hrang hrang hi ka kaltlang a mahse keimah chauhvin heng harsatnate hi ka tawn lova, Pathian nen kan tawn dun a chuvang chuan a tawrh a awlsam phah a, a chhan chu Pathianin heng harsatnate ka kaltlang theihnan hian chakna min pe thrin,” tiin ka chhang a. Kan inkhawmnaa lokalve a duh a mahse Chainis ho nen kan inkhawm ho theih loh avaning Biakin zawnsak ka tiam a. Tichuan, ka nau ringtu te zarah ringtute inkhawmhonaah Gd Friday khan a kal ve ta a.

Dorothy I hian fanu Singapore a lehkha zir a nei a, doctor ten a chhan an hriat theih loh mit lam harsatna a nei a, Dorothy mangang hian Pathian a zawng ta a ni. Holy BB ka pe a, a lawm em em mai a, tin, ka thawhna a ringtu zirtirtuten an theih ang angin Pathianthu an hrilh bawk a, trawngtrai sak a mamawh hle.

Petra leh Pathian Kohna
April ni 6 khan Dorothy restaurant ah chhunchaw eipuiah ka sawm a, hemi ni hian a thriannu Petra a rawn kalpui a. Petra hi ringtu a ni a, mumal takin inhmelhriatna erawh chu kan nei lo. He mi ni hian, Petra I chuan, “Puii, engtinge I khua leh tui, I chhungte, I hna te, engkim kalsan a Chaina ramah hian I lo kal?” min ti a. He zawhna hmang hian ka testimony te ka hrilh a, kan bulah chuan Dorothy Pathian zawngve tran chuan keini pahnih mittui tla zawih zawih a kan ti ti chu min lo thlir tawp mai a. A ngaihna a hrelo hle mai, kan vawi khat inhmuhna ah mittui tla zawih zawihin kan intrawngtai sak.

Petra hian Pathian kohna a lo dawng ve a, mahse tihngaihna a hriatloh avangin Pathian hnenah a lo trawngtai ve mek a. Hemi ni a Pathian min kohna ka dawn leh min hruaina kawng ka hrilh atrang hian Pathianin a thinlungah thil tam tak a tihfiah sak a. Lawm avanga mittui tla zawih zawihin kan intrawngtai sak tawn a. Heng zawng zawng hi restaurant ah, kan bul vela mi zi nuai nuai kara thil thleng a ni. Chaina rama ka thawh hma a Chaina rama Pathianthu sawi hlauhawm zia ka lo suangtuah thrin dan nen chuan a inang lo hle mai. Petra nen hian kan inhmuh chhunzawm zeuh zeuh thrin a, Pathianin min hman ve naah ka lawm takzet a ni.

Shanghai lamah May chawlkh hmangin
Waiyuan (tuna ka thawhna) ka thawh trantirh a ka zirtirte kha 2008 khan an graduate hlawm a. Heng zingah hian ka nau Christine pawh a telve a. Tunah hian Shanghaiah hna thawkin a awm ve a. Hun rei tak atrangin tlawh ka duh hle a, May chawlh remchanga hmangin ka zuk tlawh ve a. He ka nau hi Pathianthu ka zirtir thrin ni mahse rinna lamah hian a thrang vak lova, mahse ka sawi tawh angin Pathianin a kawng a hria tih ka hria. Hun rei tak kan inhmuh tawh loh avangin ka zin chhung hian inpawhna thar thra tak kan nei thei a ka lawm hle.

Trawngtaina
Chaklo tak chung pawh a Pathian zahgaihna ka dawn thrin avangin Pathian ka fak a, mahse lawm chunga rawngbawl ka theihnghilh chang hi a lo awm leh thrin. Lawm chungin Lalpa rawngbawl ka zir zel theih nan in mi trawngtai sakna ka han ngen e.

Pathian ropui ber rawh se

Tuesday, May 05, 2009

MyUpdate 23

MyUpdate 6-23 (March ‘08-April ‘09)
30th April 2009

In mi hriatrengna avangin lawmthu ka han sawi nawn hmasa leh duh a. Israel fate Pathian a hruai ang khan Pathian hian nitinin min hruai thin a, a chang chuan hnaite ah a inlan a a chang chuan a hmel a thukru thin. Hagari leh Ishmaela Beer-seba thlalerah beiseina nei tawh lovin thih nghakin an awm a, Pathian vantirkohvin Hagari hnenah Pathianin naupang aw a hria a, chi ropui taka a siam tur thu a hrilh a. Pathianin Hagari mit a tihvar sak a tui awmna hmun a a hruai ta a. Mihring lamah chuan beidawnna khur thuk taka kan awm lai pawhin Pathian chuan min hre reng a, kan laka a thutiamah hian a ding reng thin a, chu mi tih hlawhtling tur chuan min hruai thin a ni.

Kolossa 1:16-17 ah chuan ti hian ziak a ni: “amahah chuan engkim siam a ni a, vana awmte, lei a awmte nen, hmuh theihte, hmuh theihlohte nen, lalthutphahte pwh, rorelnate pawh, lalnate pawh, thuneihnate pawh; engkim a siam a ni; tin, ani (Isua) hi chu engkim awm hmain a awm reng a ni, amahah chuan engkim a ding ho (amahah chuan engkim a betkhawm vek) bawk a ni.” He mi chang atang hian kan nuna thil thleng hi Isua ah chuan a in zawmkhawm vek a ni, harsatna te pawh lawmna te pawh tih a chiang hle in ka hria. Engmah hi Pathian hriatlovin a thleng lova, Pathian hian a ropui nan a hmang duh thin a ni. Pathian hnathawh ka hmuh te kan han tarlang leh dawn ange.

Kross thiltihtheihna
Lal Isua thihna Krossah chuan kan sualte ngaihdam a ni a, kan zahna te lak bo a ani a, kan lungaihna te lawmna in thlakthleng a ni a, kan natna, rilru leh taksa, te tihdam a ni thin. He Kross thiltihtheihna hi kan chhungkua hian kan chang nasa hle. March thla tir khan ka pa cancer natna in a tihbuai mek chu Mumbai a check-up in a kal a, chuta chuan Doctor ten PET scan an tihah chuan cancer hrik an hmuh loh thu min hrilh a. Pathian hnathawh ropui tak avangin ka lawm a, ka pa hian Pathian tihdamna a chang a ni tih ka hria. Ka nu pawh a dam chho zel bawk a, hei hian ka rilru hahna te pawh min chhawk nasa hle. Mi tam takin min tawngtaisak thin tih ka hria a chuvang chuan han tarlan hi tha ka ti a ni.

Thihna leh Thawhlehna awmzia classroomah
Kan sawi tawh thin angin Good Friday leh Easter hma kar chho hi kan tan chuan kar pawimawh tak a ni thin a. Khawvel hmun hrang hrangah ‘Kut’ pawimawh tak a nih avangin Sawrkar pawisawi si lova Kross awmzia duhtawk a kan sawi theih hun a ni. Keipawh ka theih angin tan ka la ve leh a, class tam zawkah chuan ka duhtawkin Isua thihna leh thawhlehna awmzia, ringtu te tana a awm zia te, ka nun ti danglamtu a nih zia te ka sawi thei a ka lawm hle a. Zirlaite pawhin hriatnuam an tih hmel viauin ka hria a, ka lawm hle. Engtinge an nunah thu a sawi ang erawh ka hre zui lova, amaherawh chu kha lam chu Pathian thawh zawmah ka dah a, ka tihtur ni a ka hriatchin erawh ti thei a ka awm ka lawm hle.

Isua leh a zirtirte chanchin min hrilh thei em?
Good Friday leh Easter kan hmang zova a kar leh class lesson pangaiin ka kal pui leh a. Tichuan, Nilaini zing a ka class hmasa berah chuan dar a rik veleh hian ka student pakhat Sandy chuan, “Puii thil zawh lawk che ka duh a min pui thei ang em?” ti hian min rawn bia a. Keichuan, “Aw engtinge ka puih theih ang che?” tiin ka lo zawt vat a. A zirlaiah harsatna a nei a maw ka ti a, mahse, “Isua leh a zirtirte chanchin hi min hrilh thei angem?” tih zawhna minzawt chu ka rinloh leh ka beisei loh daih mai anih avangin keipawh ka phu deuh zawk a. “E, I duh phawt chuan ka hrilh dawn che nia, chhunah chaw kan ei dun anga chuan ka inah kan phei anga kan ti ti dawn nia” tiin ka thlah a.

Sandy hi an class ah chuan a English structure a tha ber pawl niin ka hria a, ka rilru chu a nui var var a. Pathian hian zirlai kan hma a a rawn dahte hi a tlangpuiin a thiam pawl a ni deuh zel hi a mak ka ti thin. Chuvang chuan ka rilru a lawm hle bawk. Tichuan, chhunchaw kan ei zawh chuan ka inah kan hawng phei a, a hriat duh ang te kan sawi a. Pathian Lehkhabu an mahni tawng leh saptawng inkawp chu ka pe a. “Hei hi lo chhiar la Isua chanchin chu a inziak vek a, zawhna I neih apiang ziak thla la kan zir dun dawn nia” tiin ka thlah ta a. Zirlai exam in a chhunzawm mai avangin hmuh lehna hun ka la nei lova, ka hmuh theih veleh chuan mumal taka ti tina hun kan neih theih ngei beiseiin ka tawngtai sak thin.

Pathian rin ngaihna ka hre lo
Nikum semester kan tan tirh deuh khan zirtirtu thar kan nei a, a hming chu Maggie a nia. Londonah kum nga lai lehkhazir leh hnathawkin a awm tawh a. Tunlai Chainis chhungkuaah chuan fa pakhat chauh nei an nih tlangpui avangin a ni pawh hi fanu mal a ni a. Tichuan, kan department a rawn awm tirh chuan Foreign Teacher ka nih angin inhmelhriatna te kan nei a. Chaina rama hun engemaw chen awm lo a nih avangin mahni ram mah ni se nuam a ti lova, thian pawh a nei vak lova. Hemi vang pawh hian a ni mai thei min ngaina ang reng phian a. Lunch te kan ei ho a kan chhuak dun ve zeuh zeuh thin a. Hetia kan chhuah dun tawh hi chuan ti ti chi hrang hrang kan vawrh ve thin a. Kan rinna (faith) chungchang te pawh kan sawi chhuah chang a awm thin. Kan inhmuh tantirh deuhva a thil sawi chuan ka rilru a khawih em a vangin Pathian hnenah “Lalpa Maggie I hi I hnenah ka hruai theihnan min pui rawh” tiin Pathian ka dil a.

Chaina ram hi Pathian a awm lo tih a in zirtir ram a ni tih kan hriat theuh angin Maggie pawh hi hetiang anga hrual chhoh a ni. “London a ka awm lai pawhin Ringtu inkhawmnaah te, Pathianthu an zir honaah te ka kal ve reng thin mahse Pathian hi ka ring thei thlawt lo a ni” tiin min hrilh. Engtinge Pathian hi ka hmelhriattir theih ang aw… ti rilru rengin ka kawm thin a. Semester thumna kan kai chhoh chuan kan innel viau ta a, tichuan May ni 14 chhunah ka inah chaw kan ei duna chutah chuan Louie Giglio thusawi “Indescribable” , arsi lam zir mi ten a science hmanga kan awmna lei lung leh a pawn lama arsi an zirna a an thil hmuhchhuah hmanga Pathian ropui zia leh sawifiah zawh sen rual a nih loh zia a sawina a ni a. Engtinge Pathianin hna a thawh dan tur erawh chu ngaihtuah thiam lo chungin bang lovin ka tawngtaisak zui ta char char a. A karleh ni May 19 ah chuan ka tawngtaina rah hriat ka duh avangin lunch eipuiah ka sawm leh a. Amah chuan kan Pathianthu ngaihthlak chungchang chu a rawn sawi chhuak ta a. “Puii, Pathian tan hian thliarkarte hi lei nawi te tak te ang lek a nih chuan engtinge a nihna chiang taka a hriat theih?(Isaia 40:15 NIV)) , tiin min zawt ta a. Ka thinlungin lawmthu ka sawi nghal mawlh mawlh a. Heti hian ka chhang ta a, “Engkim hi a siam a nih avangin a hre vek a lawm” tiin. “I duh chuan kha pa thusawi tho “How great is Our God” tih kha kan en dun leh dawn nia ka ti a, a ni pawh chuan tha a ti a, remchang hmasa bera inhmu leh turin kan inthen a. (Louie Giglio thusawi pahnihna hian kan taksa "cell" a protein pawimawh ber mai pakhat chu "Laminin" a nih thu leh a pianzia chu kross ang chiah a nih thu a tarlang a. Kan taksa phuarkhawmtu pawimawh ber mai kross pianzia a nih ang hian Kross hian khawvel a thil awmzawng zawng a phuarkhawm zia a sawifiah.)

Pathianin hun tha tak min siamsak lehin May 28 chhunah Maggie lunch eiin ka inah a rawn kal leh a. Kan harsatna te inhrilh tawnin hlim takin hun kan hmang a, chaw te kan ei khamah Pathian thu chu kan ngaithla duh leh ta a. Ka thahnemngai lutuk hian ka nawr nasa lutuk anga a hel ang tih ka hlauh avangin kan thil en chu ka comment duh miah lova, chuan movie dang kan en zawm a. Maggie lo kal hma hian “The Purpose Driven Life” Rick Warren a lehkhabu kha zir nawn leh ka duh avangin ka bih a. Ka thinlungah hian Maggie hi zirpui theih ka chak khawp mai a, Pathian hnenah ka dil a. A lo len lai chuan chumi lehkhabu in a a thil tum vel chungchang chu ka hrilhfiah a, mahse zirpuiah chuan ka sawm ngam chiah si lova. A haw tur chu ka thlah ang che ka ti a kan chhuak dun a, thil hrang hrang kan sawi a, a tawpah chuan, “Maggie ka lehkhabu hmuh che kha zir ka duh a min zirpui duh em?” tiin ka zawt ta a. “E! a that hlauh chu Kristianna lampang lehkhabu zir ka lo tum lai tak a nia, Koran pawh ka chhiar tawh lo a harsa ka ti lutuk a” tiin min chhang ta chu ka thinlung hi a HALLELUI pawp a ni. A remchang hmasa bera zir tan turin rem kan siam ta a ni.

Tuna ruahmanna ka neihah hian Pathianin engtinge hna a thawh dawn ka hre lo, nimahsela thlaraubo te chhanchhuah a an awm hi a lawmzawng a nih avangin Amah vek hian a duhzawng chu a ti hlawhtling ngei dawn a ni tih ka hria…rinna in.

Lalpa chu fakin awm rawh se.

Wednesday, April 15, 2009

MyUpdate 22

MyUpdate 6-21 (December ‘08-January ‘09)
13th April 2009

Ka mail hmasa a ka chanchin ka ziah kha kan han chhunzawm leh dawn anga, chhiar a ninawm deuh a nih pawhin min lo hrethiam dawn nia. Ka laka Pathian thatna hi a nasa em a han upbo pui mai chi a niin ka hre lova chuvang chuan ka theih velah ka han ziak zel a ni e.

Jehovah Jire (Pathian chuan a hmu reng a a mite mamawh a pe thin)
Rilru hnual tak leh a chang chuan mangang em em a ka awm lai te awm thin mahse Pathian chuan min thlir reng a, ka mamawh te min pe leh thin a. December thla tir khan Sydney khawpui Epping kohhran thalai rual ten kan rawngbawlna te chhim turin min rawn thlawh a. Kan class ah te min rawn puiin naupang hote nen hun tha tak an rawn hmang a. December thlaah ka piancham a nih avangin an awm remchan lai tiin an thianza ho 12 leh ka nau ringtu te paruk chu ka inah ka sawm khawm a. Ka naute zinga pakhat Aron a nen kan piancham a inan avangin ka lawm sak nghal bawk a. Cake te kan zai a hlim takin kan hmang hova. Tin, hemi zan hi a remchan em avangin ka naute ho chu Pathian an lo rin chhoh dan leh tawngtaipui an ngaihna te sawina hun kan hawng a. An mahni chauh lo kan Australian thiante nen chuan kan vaiin Pathian kan tawh dan kan sawi ta vel hlawm a. A tawp berah chuan a in neitu ka nih angin ka sawi ve a.

Hetih hun lai hi keima nun hrim hrim pawh a chauh em em lai leh ka rilru a hnual em em lai a ni a. Tichuan, Pathian ka tawh dan atanga ka nun pumpui ka hlan chhoh dan te ka sawi a. A tawpah chuan in lamah ka nu leh pa damlohna avang te leh ka pu damlohna avanga hawn ka chak zia leh mahse ka tan hawn mai mai a awlsam loh zia te ka sawi a. He mi zan hian Thlarau Thianghlimin kan zavai hian min khawih nasa em em mai a, mipa ho pawh an pachang thei bik lo, mittui nen kan in hnit hlawp hlawp vek a. Ka ngaihtuah let leh thin pawh hian ka piancham ka lawmah chuan a la ropui ber hialin ka hria.

Tichuan, kan Australian thiante chu hemi kar Nilai thawhtan a hawng tur an nih avangin Nilai zanah chaw eiin kan chhuak hova. Ka beisei phak loh thil ropui tak mai ka tan an lo buatsaih reng mai a. Ka chanchin an ngaihthlak atang khan India ram a ka chhungte ka tlawh theih nan tiin pawisa an lo thawh khawm a, chu chu min han pe chu sawi tur reng reng ka hre lo. Ka thinlungah chuan “Lalpa I van tha em, ka mamawhte I hai si lova, min van thlahthlam lo em” tih bak hi ka sawi thei lo.

Christmas vuakvel
Kum danga ka tih thin angin Christmas awmzia class roomah tha takin ka sawi leh thei a ka lawm hle. Pathianin a naupangte thinlungah entinge hna a thawh erawh chu Ama kutah ka dah a, a chanchin puangchhuak thei a ka awm avang erawh chuan ka lawm hle. Kum dang a naupangte sawm khawm a chawei ka siamsak ang thin kha ti lovin, a mal te te in chaweiah ka sawm hlawm a. A mal te te a ti ti na hun tha tak ka neih pui thei a ka lawm hle.

Passport-Visa buaipui
January thla tir khan ka Passport lamin Beijing a vawihnih na atan ka han kal leh a. Ka Visa (Chaina rama awmphalna) hi February 14 a thi tur a nih avangin a tepter hle tawh a. Tin, January ni 13, 2008 ni kha ka hawn hun tur ni a ni a. Ka tan Visa thar siam fel sa thlap a hawn a that avangin buaipui tha ka ti si a. Kan Waiban (Foreign Affairs Office) ka dawr a an ni chuan, “I hmu thei lo mai thei a ni, Expert Card siamtu office an muang lutuk a kan lehkha dah hmasak pawh kar hnih a tang tawh” tiin min lo hrilh a. Ka rilru chuan, “Pathianin ka hawnna tur pawisa min pe tawh a Visa ah chuan ka buai dawn lo hrim hrim” ti rilru chungin kan hotute hnenah chuan, “Nidangah pawh harsa tak chung pawhin min siam fel sak tawh a, tun tum ah pawh ka ring tawk che u” ka ti a. Tichuan, kar khat chiah a awm tih chuan ka Visa chu min buaipui sak ta a. Tlai ngai lo Pathian chuan a rinawm zia min hmuh tir leh in ka hawn ni tur January ni 13 dar 11 ah Public Security Bureau atang chuan ka Passport thar chu ka va lam a, dar hnih ah airport panin haw turin ka chhuak nghal.

Chhungte nen dam takin India ramah
Tluang takin ni February ni 14 khan ka chhungte nen hlim takin kan inhmu khawm a. Tun tum a ka haw hi damloh tlawh tur te mithi ral tur te in Pathian in min hruai hawng a ni deuh ber mai a. Ka rilru a min pawt hawng tu ber mai ka chhungte, ka laina leh thiante, natna in a bual te thihna lusunna avanga rum te tlawh kualna hun tha tak mai ka nei thei a ka lawm hle a. Pathian in min hruai dan mak tak tak mai ziah chhuah sen rual a ni lo. Ka mamawh hun tak a Pathianin mi a rawn tirh dah te, a chang chuan lungawi lo taka ka kalna tura ka kal ngawng ngawng chang te a awm a mahse Pathian remruat fel tak chuan ka beisei lo danin hna a thawk leh thin. “Ka ngaituahte hi I ngaituahte a ni si lova, I awmdante chu ka awmdan a ni hek lo” Lalpan a ti…..

Ka rilru in a ruahhmanna ka siam ang a ka mi tlawh duhte thlawh thei a ka awm avangin ka lawm hle a. Tichuan, February 11 khan tluang takin Chaina ram, ka awmna chu ka thleng leh ta a. India rama ka cham chhungin ka hah deuh avangin ka thleng chhoh meuh chuan ka chau hle. Tichuan, class kal hma in chawlhna hun tha tak ka nei thei a ka lawm hle.

Monday, April 13, 2009

MyUpdate 21

MyUpdate 6-21 (October -November’08)
9th April 2009

Hun rei tak ka chanchin ziak lova ka awm avangin engtia han tan tur nge tih rei fe ka ngaihtuah a. Mihring hi thlarau a chauh hian tisa peng dang hnathawhte hi a khawih tel vek a lo ni a. Hun engemaw chen chau takin Isua hnung ka zui tauh tauh a, hemi chhung hian thil tam tak keima chung mai pawh ni kan chhungkaw chungah thil a thleng a. A chang chuan Pathian laka vui ngawih ngawihna ten min bual a, beidawng em em a awm chang te ka nei thin a ni. Heng zawng zawngah hian belh tur dang ka hriat loh avangin Pathian chu harsa ti chung chungin ka bel tang tang a. Ka hmuh ve theih china thim em em te chu zawi zawiin Pathianin min tih kian sak chho zel a. Tun tum ah hian thla engemaw ti chhunga ka chunga thil thleng thenkhatte han tarlan leh ka duh a, bang lova min tawngtai sak thintute chungah lawmthu ka han sawi leh mawlh mawlh e.

Buddhist ho puithuna
October ni 2 khan University hruaitute huaihawtin Qinghai Province khawpui ber Xining khua atanga Km 25 vel a hla ah Buddhist Monastery hmingthang tak Ta’er si, Kumbum Monastery an tih chu kan tlawh a. He monastery hi a hmingthan nachhan pakhat chu sakhaw inzirtirna hmunpui a nih bakah Tibet hmam hruaitupa D’Lama leh Panchen Lama seilenna hmun a ni. Hemi avang hian Tibet hnam tam takin kumtin an tlawh hum hum a, Chainis ho Buddha ringtu te pawh thlawhtu tam tak an awm reng bawk a ni.

He monastery hi Buddhist ho tan hmun pawimawh tak a ni a puithiam pawh kum 10 atang 80 inkar 600 vel lai an awm a. Tin, sakhaw puithuna avanga zin veivak (pilgrims) ho pawh an kat nuk nuk mai bawk a. He monastery ah hian Temple hrang hrang a awm a, Dharma Protector Temple tih te, Yak Butter Sculpture Temple te, Long Life Temple te, the Great Hall of Meditation tih te an ni hlawm a. Ka sawi duh ber leh ka suangtuahna tikal thuitu chu sakhaw puithuna avanga zin veivak te (pilgrims) kha an ni. Monastery chhungah khan ding leh bawkkhup hian an kal a, a thente chu ding-bawkkhup ringawtin an khua atangin kar khat dawn lai te he monastery pan hian an rawn kal hlawm a. Tin, temple an rawn thlen hnuah pawh nilengin temple hmaah vawi tam tak bawkkhup leh thingthi in an hun an hmang a. Hetiang a khawvawt leh kawng thui pawh sawi lova mahni hrehawm pawh pawisa lova an awmna chhan hi an biak Buddha hian mal a sawm an beisei vang a ni. An sum leh pai tam tak tak puithiamte an pe a, malsawmna dawn an beisei vang ani. Buddhist sakhua hi “in bazaar tawn” (trading religion) sakhua ti ila kan tisual tam lovang. Ngaihtuahna a ti kal thui hle a, tlawn ngai lo Pathian ka nei a ni tih min hriatnawn tir in ka hria a, min hmangaih avangin ka tan a thi a, thihna hnehin a tho leh a, hei hi ka tan a tawk a ni tih ka hriat avangin ka chhanglet ve a, chuta tang chuan a hausak renrual loh min chentirtu Pathian ka nei hi ka lawm hle.

Natna tihbaiawm khawih phalin
October thla tantir khan ka nu damdawiinah an dah thu min rawn hrilh a, June ni 30 a ka pa nen an accident avanga an enkawlna damdawi a ei a huat vangin a taksaah nasa takin harsatna a thlen a. A ka chhungte a pan a, a sam te a tlakawlh a, a nunna atan pawh hlauhthawn awm hial khawp a na in damdawi inah dah luh a ni a. Hetia rilru hrehawm taka kan chhungkua kan buai lai hian ka pa chu Lymphoma (Be cancer) a nei a ni tih doctor ten an hmu chhuak tih ka nauvin min rawn hrilh a. Ka nu damlohna avanga rilru nuam lo taka awm lai a ka pa cancer thu kan hriat meuh chuan sawi tur reng reng hi ka hre lova. Ka ngawi tawp mai a ni!! Suangtuahna thui tak a kal a, ka rilru a zawhna lo lut hmasa ber chu “Lalpa engatinge?” tih hi a ni. A chhanna ka nei lo tih ka hria a, harsa ti tak chung leh rilru na tak chungin Pathian phal loh leh hriatloh kan chungah thil a thleng ngai lo a ni tih chu pawm turin ka infuih tang tang a, kan chhungkua pawh kan infuih tawn nasa hle.

Hetia rilru a phurh nei ru reng chung hian Pathian chakna ringin ka nitin nun ka hmang chho ve zel a. A chang chuan ka dinhmun harsa ka ti lutuk te hi Kristiana Vanram kawngzawh a lungaihna chirhdup a a tla ang te khan ka inngai a, zawi te te hian ka pil riai riai in ka hria a, “Lalpa min khai chhuak rawh” tiin Pathian ka au mawlh mawlh reng thin. Hetia chau tak chung hian Pathian khawngaihna zarah ka hna thulh lovin, ka Chinese zirte, ka Free-talk te, ka naute ka hmuh thin te leh ka thian kawm te thulh lovin ka kal ve tek tek thin a. Chak loh chung chunga ka ti chung pawhin Pathian min hruaina leh awmpuina hi ka dawnna hi ka hmu fo thin. Mi tamtakin kan chhungkaw dinhmun min hriatpui a tawngtaina hi van lamah a chho mur mur mai a ni tih pawh ka hria a, min tawngtaipuitute avang hian nasa takin tih chakin ka awm ni ngeiin ka hria.

Passport Siamthar tirin Beijingah
Kum nga chuang Chaina ramah ka awm chhungin an ram khawpui ber Beijing kal lovin ka awm a, mahse ka passport a thih dawn avangin siamthar tir a ngaih zarah tulna avangin November ni 6 ah Xi’an chhuahsanin ah Beijing ka han tleng ve a. Ni 9 zanah ka awmna Xi’an lamah ka haw leh a. Ka cham chhungin ka thiannu Grace in a inah phal takin min thleng tir a, chu mai pawh ni lovin ka hna ber passport ka siamtirna tur a ka kal dan tur te ka bazaar dan tur te min lo ziah chhuah sak vek a harsatna leh buaina nei lovin mahni khua ang mai a han khawsa theiin min siam a ka lawm hle.

Ka passport form te ka thehlut a, vanneih thlak takin Passport Officer kha Shillong Don Bosco a zir chhuak a lo ni leh zel a. North east mi ka nih avangin ka lakah a lo tha em em leh zel a. Pathian min hruaina a ropui ka ti. Beijing kal remchangah tiin Temple of Heaven te, Tian ‘an men Square te, Forbidden City te, Great Wall te, Olympic Village te ka han tlawh ve a vannei ka in ti hle.

Cultural Dinner vawi li na

He university a ka thawh kum hnihna atang khan ka thawhna University a thawkve foreign teachers ho ten kan inhmelhriatna tha tak ni a hria in Cultural Dinner ka inah ka huaihawt thin a. November ni 28 khan ka inah ram dang atang local zirtirtu ten mahni ram ei siam theuh keng khawmin chaw kan ei khawm a nuam kan ti thlang hle.

Ka chanchin rawn tarlan hi a rei deuh tawh a chhiartute hriatthiamna ka han dil e. Ka sawi tawh ang khan ka nun a chauh em a vangin ka rawn thawn chhuak thei ngang lo a ni e. Ka theih angin ka rawn ziah chhunzawm zel ang.

Friday, September 19, 2008

Newsletter July 2008

MyUpdate 6-19 (July ‘08)
4th Septemper 2008

Tuntum chu ka zinna chanchin kan han ziak dawn a. A sei deuh a nih pawhin dawhtheih min han chhuahsak leh hram dawn nia.

Dushanzi khuaah Pathian hruaina
Xi’an atangin relin zan hnih leh ni khat kan chuan hnuah Xinjiang khawpui,Urumqi ah chuan zing dar 7 ah kan thlenga. Tichuan, rel station atanga hla vak lovah Bus station a awm a, chuta tang chuan kan kal tumna Dushanzi chu bus in kan pan phei leh a. Darkar hnih chuang kan tlan hnu chuan Dushanzi chu kan thleng ta a. Livia-I nu leh pa ten an motorin min lo hruai a. Livia-I te hian in thlenna mumal an neih loh avangin Hotelah min dah a. Rilru khawih tak mai chu, an hotel min dahna hi a tha em em mai a, ka thlen tawhnaah chuan a la tha ber awm e, a man pawh a tovin an theih tawk a tha ah min dah a ni tih a hriat theih mai a. Room zau takah khum lian tak tak pahnih, HDTV lian tak mai bangah a lo bet run mai bawk a. Tin, computer, internet connection tha tak mai nen. Bathroomah nise Hydromassage Shower Cubicle nen a loni rup mai a. A tha lutuk a a inthlahrunawm duh khawp mai. Mahse min duhsakna an lantir nan a an tih a nih avangin lawm takin kan awm ta a.

Kan thlen ni hian Livia in nu leh pa leh a unaunu ten chhunchaw dangdai tak mai min ei pui a. Yurt (nomads ho puanin) restaurantah min hruai a, beram/kel sa chi hrang hrang a siam min rawn hlui teuh mai a, ei teuh theih a chakawm hle.

Pathian remruat mak tak
Kan thlen zanah hian Livia-I nuin chaweiah min sawm veleh thunga, a thiannu a rawn hruai a. Ka nau hian high school a a thian kawm thinte pahnih a hruai bawka. Hemi tum hi chuan Chainis restaurant pangaiah min hruai ve thung. Hetia chaw ei tura kan han in singsa velah hian, Livia I nu thiannu chuan, “Puii chu Indian I ni sia sa I ei lovang a…” a ti a. “A ni chu Ctian a nia, a ei thei,” tiin ka nau chuan a lo chhang vat a. Chutia an sawi veleh chuan, “E.. a ni maw? Keipawh ka nia sin,” a rawn ti velah a. Ka nauvin Ctian a nih thu a lo sawi ve bawk a. Tichuan, hlim deuh chuan kan phul ta hlut mai a. A ni chuan Pathian a rin tan dan chanchin zawng zawng chu Chainis tawngin a sawi ta malh malh a, a chang changing ka nau chuan min lehlin sak ve a. Darkar hnih lai mai titi pahin chaw kan ei ta a ni. An inkhawmna chanchinte a sawi a, ka naute khua a ringtu chanchinte a sawi ta a. Ka nau Livia I tan hian biakin kan dil sak thin a, kan tawngtaina Pathianin min chhan sak ta a kan lawm hle.

A tuk chhun lamah khua te kan fanga, Livia school luhna te, bazaarte kan fang kual a. A tuk mai a haw tur kan nih avangin Livia I nu leh pa in Dinner ah min hruai leh a. Hemi tum a kan dinner ei hi chu a dan a dang deuh. Livia-I nu leh pa hian an fanu tan a tha tur ni a an hriat, nakin a hna pe thei tur ni a an hriatte an hmelhriat, sorkar lama thuneitu thenkhat te chu “guanxi” (inlaichinna) siam an duh avangin chaweiah chuan an sawm a keini pawh kan tel ve a. Hemi zan hi chuan a boruak a dang hle. Ka nau hian he an Chainis kalchar a an tih thin (inlaichinna suma an lei thin) hi tha a tih loh avangin lungawi lo deuhvin chaweinaah chuan a awm ve a. Keini pawnlam mi tan chuan sawitur a vang hle. Mahse an mikhuakte chuan India ram chanchinte min zawt a kei ai mahin Chaina nen an inkar boruakte an hria a, mikhual lo takin min sawngbawl a, ka rin aiin nuam ka ti ve hle.

Uighur chhungkaw inah chaw ei
Bus a kan chhuannaah ka nau hian Uighur hnam nu fel zet mai hi thian chhar thar a nei a. Hemite chhung hian chaweiah min sawm bawk si a. Vawihnih ngawt mai chawei a ngai a puar theih hle. Zan dar 9:30ah kan chawei kham hnuah chuan Uighur chhungkua te inah hian kan va kal a. Mawsawlman an ni a, an hnam tihdan a an duhsakte an hlui thin angin keini pawh kan va thleng chu dawhkan sei takah hian ei tur hi an lo dah khat vek mai a. Nuts (cashew, almonds, pista etc) chi hrang hrang manto tak tak leh chhangte min lo hlui teuh mai a. A hnuah Beram sa, a ruhkawl chhum lian pui pui mai purun nen an rawn chhawp a. Tin, Pulao (rice) tuihnai theihtawp a an siam nen chuan sa chu kan khel leh ta bawngbawng a. Chutia chaw kan eikhamah chuan dawnfawh liantawk min rawn chhawp leh. Kan puar lutuk a thuthat pawh a harsa a ni. An fanu pakhat lam thiam tak a awm a, chu chuan an hnam lam te min entir a, a hnuah lamte min zirtir a. Nuam ti tak leh kham lo takin zanlai dawnah kan haw ta ani. Kan vannei kan inti hle a. Mawsawlman ho hi kan hnam veite zinga mi an ni a hetianga an hnamzia hriat theihna huntha kan nei hi kan lawm tak zet ani.

Zan hnih Dushanzi a kan riah hnu chuan Urumqi lam panin July ni 4 khan zing dar 8 velah kan chhuak leh ta a.

Tulufan khaw lum lamah
Tulufan hi khawvel a hmun hniam (depression) tak a ni a tuipui atanga teh a feet 98 (30 metres) chauh a ni a. Urumqi chhim-chhak lam km 150 a awm a ni. Bus in darkar 5 vel tlan a ni. Urumqi a cham lovin kan pan tlang nghal a kan thlen thlak meuh chuan khua a lo lum kher mai a degree 44 0 C lai mai a lo ni a. Hotelah kan indah sawk sawk a he khua a khualzinten an tlawth thin hmun te kan tlawh a. Hmanlai khaw hlui ram tawh Jiao He leh Karez Valley an tih chu kan tlawh a (Karez= Tulufan mi te tui lak dan hming). Tulufan hi hmun hniam tak mai tlangin a hual vel a ni a, chuvang chuan a khawro in a thlaler hle mai a. Hmanlai miten tui lak dan dangdai tak mai hmangin a he khua chawm dan hi an lo hmu chhuak tawh a. Lei hnuaiah Metre 1 ½ a thukah tui kawng an lai a, boruak a a hu ral tur venhim nan chu leihnuai tui kawngah chuan tlanga vur tui te chu an luan luh tir a. Hmun hrang hrangah chutiang tui kawng chu an lai a, chuta tui luangte chua a ruam lai li ah tlinn khawm tir a chuta tang chuan an lo sem darh ve leh ta a. Chutiang chuan hmun khawro tak ni mahse tui tlachham miah lovin an awm ta a ni.

Tulufan hi a mi chengte hi Mawsawlman an ni tlangpui hlawm a. Chuvang chuan an in leh lo te pawh an hnam rawngkai a ni tlangpui hlawm a. Mahse Han ho an ram a an luh tam tawh avangin an architecture pawh hmuh tur a tlem tawh.

Zankhat kan riak a a tuk chhunah chuan Minaret te kan tlawh a. (The Mummy: Tomb of the Emperor ah pawh a lang) Tin, grape chinga eizawnna hmunpui a ni bawk a, grape chinna hmunpui Grape Valley an tih mai te kan tlawh bawk a. Grape chi hrang hrang an ngah hle. Flaming Mountain an tih kan tlawh bawk a. He tlang hi hmanlai a tlangkang atanga tuihnang lo luang chhuakin pawng leh khuar a siamte hi, ni a sat vanglai chuan mei alh ang maiin a lang thin a chuvang a a hming pawh hetiang hi a ni an ti. Kan vannei nge vanduai hriat a ni lo, kan tlawh ni hian khua a lum nep deuhva tin chhum te a awm deuhva chuvang chuan a nihna phaw chhuak khawpin a lang chiang lo.

Tlai lamah Urumqi lam panin bus in kan chho leh a, zan khat Urumqi ah kan riak leh a. Urumqi hun hi Beijing hun aia darkar hnih laia a tlai avangin, hun pahnih vawn kawp a ngai a. Tlai lam a Urumqi a dar 6 chu Beijingah chuan dar 8 a lo ni duai tawh a ni. Urumqi ah hian Youth Hostelah kan riak a, tah chuan zin veivak dang thiante kan char ve hlawm a. Chung hote nen chuan a tukah Tiachi Lake (Heavenly Lake) a kal turin kan intiam rual ta a.

Tianchi Dil kal hual chhuak
Urumqi khawchhak lam Km 110 laia hla a awm Tianchi Dil (Heavenly lake) hi, 4.9 square kilometers lai mai a zau a ni a. Nipuiah chuan zin veivakte hahchawlhnan duhthusam a ni. He dil kamah hian Kazakhs hovin an puanin “YURT” an tih chu an kaih a, chu chu zin miten man chawiin riahnan an hmang a, khawpui zi nuai nuai tlanbosan a thawk han lak nan a tha hle. Urumqi atangin darkar hnih vel tlan a ni.

Kan thiante panga leh keini pathum chu July ni 6 khan he dil lam pan hian kan kal ta a. Kan thlen chuan kan thenna pa Rashit-a chuan min lo lam vat a. Foreigner ho hian Rashit-a yurt hi an hriat laklawh avangin a tlangpuiin foreigner ho chauh mikhual a nei thin. Tin, chainis ho hian hetiang a Kazakhs ho yurt a va riahchhuah hi an ching vak lo an ti. Rashit-a fapa in min buaipui leh a a hnuah a tupa in yurt ah chuan min hruai ta a. Chhunkhaw harsat hmel tak a ni ve hlawm a, chuvang chuan an vaiin he sumdawnnaah hian an tang tlang tha hle.

Kan thleng fel a kan bukah kan indah fel a, chhun chaw kan ei kham felah chuan tlangte kan lawn a, tlai lamah UNO (card game) te kan khel a hlim takin kan hun kan hmang a.

Atukah chuan kan bula Dil chu kal hual tha ka ti tlang a, zing chawei khamah chuan kan thawmhnaw nen dil chu kan kal hual ta a. A chhukchhovin kal a hahthlak ve hle a, mahse a boruak a thiangin thlifim a thleh heuh heuh avangin hah a chawk hle. Darkar li vel kal chhuah nan kan hmang a ni. Tichuan, gatepui bulah chuan Urumqi a min dah leh tur bus in min lo nghak a, khawpui lam pan chuan kan let leh ta a ni.

Mizo ho nen chaw ei khawm
Urumqi ah hian rawngbawla awm kan thiante Pari leh Estheri an awm ve a, chawei khawm ve ngei thain kan hre si a, hun chep tak karah ka thiante pahnih chu ka hruai a kan panga chuan chaw kan eikhawm thei a kan hlim ve hle. Atuk lamah Xi’an lam kan pan thla leh ta a ni.

Nanwutai tlang lawn
Pathian hian thian tha tak tak te min pe thin a. Ka thawhpuite pahnih Simona leh Almut-I te haw hlen tur a an inbuatsaih avangin a, thiltih ho a khat dawn tawh em a vangin huhova tlanglawn tha kan ti a. July 11 khan Nanwutai tlang chu kan va lawn a. Tourist te kalna hmun lama kal lovin a tlang chhengchhe lamah kawng awm chang chang lamah chuan kan kal ta a. Hmanhmawh lutuk lovin darkar 5 lai kan kal a nuam kan ti hle. Kekawrbul kan hak vek avang leh a hmatawnga ka tan avangin chawn erawh chu hlingin a tai trial nasa hle thung.
Dam takin Aizawl thleng: July 13 ah Xi’an atanga Kunming kaltlangin Kolkatta ah ka thleng chhova, a tuk ni 14 ah Aizawl dam takin ka thleng chho.

Inneih hmang tluang
Kan unau a kan milai hmeichhia hian pasal July 18 khan tluang takin a nei a. Hei inneih hi tuntum a ka chawlh hman tinuamtu pakhat pawh a ni. Tluang takin inneih hman a ni a, kan tawngtainate Pathianin a chhanna min hmuh tir nasa hle. Pathianin ropuina chang rawh se.

Mite duhsakna dawng
Mite tlinglo taka kan rawngbawlna te min lo ngaihhlut sak ve thin a, hetia han chawlh chang hi chuan hun min lo pe zung zung thin a. Bptst English Fellshp (BEF) chuan an inkhawmnaah report pekna hun July 27 khan Chaltlang kohhranah min pe a, ka lawm hle.

Lunglei lamah
Lunglei Kohhran Office pui lamah ka va in report a, an duhsakna dawngin kan hna chungchangah pawh Substantive Post ah min lo hlankai ve avangin chung atana thiltul leh keima thiltul te buaipuiin ka kal a. Office a thawk hoten hlim taka min lo buaipuinaah ka lawm takzet a ni. Khua erawh a that duh lutuk loh avangin hritlangin min bawm duh hle.
Pathian ropui nan